ماند ايام است كه در سى مضروب شده و چون آن را بر سى تقسيم كنيم باز باز بايام بازگشت مىكند و براى يك ماه سى روز و براى ماه ديگر بيست و نه روز مىگيريم و از محرم آغاز مىكنيم و آنچه كه باقى ماند كه نمىتواند يك ماه شود مقدارى است كه از آن ماه گذشته . در استخراج تواريخ در زيجها بدينطور عمل مىكنند و اگر راههاى مختلفى بروند تمام به معناى واحدى راجع است و اما بنابر رؤيت هلال ممكن است كه دو ماه از پشت سر هم باشند و هر دو ناقص و سه ماه هم از پى يكديگر باشند و تام و نيز ممكن است كه سال قمرى بر مقدار مذكور زائد باشد و يا بسبب اختلاف حركت در بعض اوقات كمتر از آن باشد « 1 » . اما تاريخ يزدگرد ايام محصله آن را بر سيصد و شصت و پنج تقسيم مىكنيم و حاصل تقسيم ساليان تمام است و آنچه كه باقى ماند بهر ماهى مقدارى را كه مستحق است عطا مىكنم و از فروردين‌ماه در اين كار آغاز مىنماييم و از اين كار بر آغاز تاريخ سلطنت يزدگرد كه در زيجها مستعمل است وقوف مىيابيم . اگر تاريخ زردشتيان را بخواهيم بدانيم از تاريخ سلطنت يزدگرد بيست سال كم مىكنيم و باقىمانده تاريخ ايشان خواهد بود زيرا مجوس از سال قتل يزدگرد و انقراض سلطنت و استقلال ايرانيان تاريخ گذاشته‌اند نه آنكه از آغاز پادشاهى يزدگرد تاريخ گرفته باشند ، اما در تاريخ معتضد باللّه بايد عملى را كه در تاريخ اسكندر نموديم تكرار كنيم و بهر ماهى نصيبى را كه سزاوار است مانند ماه‌هاى فارسى بدهيم و از فروردين ماه آغاز كنيم تا آنكه بآذر ماه برسيم و اگر سال كبيسه باشد يعنى دو ربع از چهار يك‌ها مانده باشد چنان كه در تاريخ اسكندر بود شش روز از آن القا مىكنيم . اگر كبيسه نباشد پنج روز براى آن القا مىكنيم و در اين تاريخ نيروز

--> ( 1 ) - سابق بر اين در رد قول اسماعيليه كه براى استخراج هلال به حساب متوسل شده‌اند نه رؤيت ، بيرونى نيز گفت كه ممكن است دو ماه پشت هم ناقص و سه ماه از پى هم تام باشند .